Nisja e hapave të parë drejt asaj që mund të bëhet karriera jote është ndoshta momenti për të cilin asnjë i ri nuk është vërtet i përgatitur, megjithatë është pikërisht kjo që pritet nga çdo student në ditën e parë të Universitetit. Çdo përvojë është e veçantë, por të gjithë fillojmë me të njëjtën dituri të heshtur: do të kërkojë kohë, përqendrim dhe sakrificë. Ajo çfarë askush nuk të thotë është sa shumë.
Shumë fakultete nuk kanë kampus, klasa të denja, pajisje të nevojshme apo kushtet bazë që do ta bënin suksesin të mundshëm. Studentët e mjekësisë janë të ngjeshur në laboratorë të vegjël ku eksperimentet shpesh kryhen vetëm një
herë, nga një demonstrues ose një student i vetëm, ndërsa të tjerët shikojnë sepse pajisjet nuk mjaftojnë për të gjithë. Pavarësisht se paguajnë shkollim dy herë në vit, bashkë me tarifa shtesë për "kostot e universitetit", dhe na thuhet të sjellim maskën dhe dorezat vetë, ngarkesa më e rëndë mbetet ajo mendore.
Në Maqedoninë e Veriut, të bëhesh mjek shihet si një rrugë fisnike dhe e sigurt, diçka që premton respekt, stabilitet dhe qëllim. Por pas këtij ideali fshihet një realitet i ashpër: sistemi që trajnon mjekët e ardhshëm po i dështon ata shumë kohë para se të hyjnë ndonjëherë në profesion.
Studentëve u pritet të mbajnë një barrë të madhe akademike, megjithatë u jepet mbështetje minimale. Kurrikula të vjetruara, metoda të ngurta mësimdhënieje dhe një fokus i tepruar në memorizim lënë pak hapësirë për mendim kritik apo kuptim të vërtetë. Në vend që të trajnohen si profesionistë të aftë dhe të sigurt, shumë studentë bien në modalitetin e mbijetesës, duke studiuar jo për të mësuar, por thjesht për të kaluar provimet.
Mbështetja institucionale për shëndetin mendor është ose e dobët ose nuk ekziston fare. Lodhja, ankthi dhe stresi kronik nuk janë përjashtime, ato janë norma. E megjithatë këto vështirësi shpesh shpërfillen si pjesë e domosdoshme e udhëtimit. Universitetet rrallë ofrojnë këshillim të arritshëm, hapësira të sigurta apo edhe thjesht njohje se studentët po kalojnë kohë të
vështira. Në një sistem që i përgatit njerëzit të kujdesen për të tjerët, mungesa e kujdesit për vetë studentët është e habitshme.
Problemi nuk ndalet brenda mureve të universitetit. Pagat e ulëta, mundësitë e kufizuara për specializim dhe politizimi i proceseve të punësimit krijojnë një ndjenjë pasigurie që nuk largohet lehtë. Shumë studentë mbeten duke i bërë vetes një pyetje të vështirë: a ia vlen e gjithë kjo?
Si pasojë, një numër në rritje i të diplomuarve të rinj po zgjedhin të largohen. Vendi investon vite në edukimin e tyre, dhe pastaj i humb në sisteme që ofrojnë kushte më të mira, respekt dhe mbështetje. Kjo nuk është vetëm humbje personale për studentët, është dështim kombëtar. Një sistem shëndetësor nuk mund të funksionojë pa profesionistë të motivuar, megjithatë vetë struktura që synon t’i prodhojë ata po i largon ata.
Ajo çfarë e bën këtë situatë edhe më shqetësuese është se sa e normalizuar është bërë. Vështirësia pritet. Lodhja mbahet gati si medalje nderi. Por ky normalizim fsheh diçka më të thellë, një sistem që mbështetet në qëndrueshmërinë e studentëve në vend që të përmbushë përgjegjësinë e tij për t’i mbështetur ata.
Nëse Maqedonia e Veriut dëshiron të ndërtojë një sistem të fortë kujdesi shëndetësor, duhet të fillojë duke u përballur me mënyrën si i trajton mjekët e saj të ardhshëm. Reforma nuk është opsion, është domosdoshmëri. Kjo do të thotë arsim i modernizuar, investim në shëndetin mendor, mundësi të drejta punësimi dhe një mjedis ku studentët mund të kenë sukses pa sakrifikuar veten.
Sepse kur një vend i dështon studentët e mjekësisë, në fund të fundit i dështon pacientët e tij.
Autore: Saranda Emrullahu.